Donderdagochtend werd ik gebeld door de redactie van het EO televisieprogramma De Vijfde Dag. Of ik een gedicht wilde schrijven over de desillusie bij het niet doorgaan van de Elfstedentocht. Het moest om drie uur af zijn.
Na een redelijk goed verlopen reis, ondanks een gebroken bovenleiding bij de NS, kwam ik aan op Hilversum Sportpark en liep naar het EO gebouw.
De verslaggeefster zat nog in Friesland. Haar collega's waren in editroom nr. zoveel druk met het inkorten van de verschillende filmpjes die ze in Friesland hadden opgenomen toen de tocht nog wel leek door te gaan.
Ik kreeg te horen dat mijn gedicht van twee minuten ook korter zou moeten en na wat morren en het bewonderen van het knippen en plakken in de filmpjes ging ik aan de slag, wat het volgende gedicht in vertaling opleverde, dat in het Friese origineel met ondertiteling in drie stukken tussen de filmpjes werd gemonteerd:
SNEEUW IJS DOOIWEER EN MUTSDROMEN
het kon niet gisteren in leeuwarden
bij de rayonhoofden achter de rij microfoons
die net als kantoorklerken huisvrouwen en camerabedieners wachtten
op it kin al it sil en it giet oan
de paar regels Fries waar alle Hollanders bij strenge vorst
vurig het stof vanaf blazen
's ochtends vroeg in de jaren tachtig kon het wel
opa trok de deur van de bedstee open
en deed in de voorkamer de televisie aan
de bamboe vishengel waar hij vanuit zijn luie stoel vandaan
het apparaat mee bediende en iedere vijf minuten
ons onrustig in andere zender mee voorschotelde
bleef toen het hek voor de kudde schaatsers
weg werd getrokken en zij het ijs op stoven
als koeien die in de lente voor het eerst de stal uit mogen
werkloos op de grond liggen
het kan niet onwillig zetten de drukpersen het nieuws
vanochtend op het krantenpapier
haalden bed & breakfasthouders de bedden af
hun kasten vol vers brood die ze nu
aan de half bevroren eenden mogen voeren
De uitzending is hieronder te bekijken
So much for the Director's Cut. Hieronder het origineel met mutsdromen zoals ik dat thuis schreef, zowel in het Fries als in de werkvertaling.
SNIE IIS TEIWAAR EN MÛTSDREAMEN
it koe net juster doe't ik op de boat het einde van de wereld
stie foar te dragen foar in lyts publyk
fan fleurige foarmalige amsterdamse hippies en limburgse muzikanten
dy't lykas kantoarklerken húsfroulju en kamerabetsjinners wachten
op it kin al it sil heve en it giet oan
de pear rigels frysk dêr't alle hollanners by strange froast
fjurrich it stof fanôf blaze
moarns betiid yn de jierren tachtich koe it al
pake luts de kreakjende doar fan it bedstee iepen
en die yn de foarkeamer de televyzje oan
de bamboe fisk angel dêr't er út 'e luie stoel wei
normaal it apparaat mei betsjinne
en alle fiif minuten ús ûnrêstich in oare sender mei foarsette bleau
doe't it stek foar de keppel riders weilutsen waard en sy
as kei dy't by it maitiid foar it earst de stal útmeie
bolbjirken it iis opstoden
wurkleas op `e grûn lizzen
it kin net ûnwillich setten de drukparsen it nijs
fan 'e moarne op it krantepapier
hellen bêd en brochje hâlders de bêden ôf
harren kasten fol farske bôle dy't se no
oan de heal beferzen einen fuorje kinne
lykas de bearenburch dy't as treast eins fergees
ferdield wurde moatte soe oer de blazers fan de dakkapel
de fabrikanten fan gips dy't gjin stroffelhakke mear
om de brutsen skonken krijt en de distributeurs
fan unoxmûtsen dy't yn doazen om `e nocht dreamden
fan no ris net mei nijjier de kâlde sâlte see yn
it koe wol doe't ús heit yn '63 de redens ûnderbûn
en as jonge boeresoan einliks de tocht der tochten ride soe
syn heit en mem as grutske pauen thús
achter de swart wyt televyzje of de radio
mar heit wie gjin paping van benthem of angenent
mar in amateurrider dy't letter prachtich mei ús mem streekje soe
tusken de greiden fan noard-east fryslân troch
of op de lytse iisbaan yn de bedelte fan it terpdoarp eastrum
beide mei in mof om in redensbeskermer tusken har yn
oer dy iene lange bocht
net fertroud wie it yn '63
heit waard yn frentsjer fan it iis helle
sadat er it teloarsteld oerlibje soe
en der no noch is
by snie iis en teiwaar
Een van de redenen waarom de mutsen en de drank uit het gedicht verdwenen, was de angst voor de reclamecommissie. De firma unielever mag geld overmaken op rekeningnr. ********
SNEEUW IJS DOOIWEER EN MUTSDROMEN
het kon niet gisteren toen ik de boot het einde van de wereld
stond voor te dragen voor een klein publiek
van vrolijke voormalige hippies en limburgse muzikanten
die net als kantoorklerken huisvrouwen en camerabedieners wachten
op it kin al it sil en it giet oan
de paar regels fries waar alle hollanders bij strenge vorst
vurig het stof vanaf blazen
's ochtends vroeg in de jaren tachtig kon het wel
opa trok de krakende deur van de bedstee open
en deed in de voorkamer de televisie aan
de bamboe vishengel waar hij vanuit zijn luie stoel vandaan
normaal het apparaat mee bediende
en iedere vijf minuten ons onrustig in andere zender mee voorschotelde bleef
toen het hek voor de kudde schaatsers weg werd getrokken en zij
als koeien die in de lente voor het eerst de stal uit mogen
uitgelaten het ijs op stoven
werkloos op de grond liggen
het kan niet onwillig zetten de drukpersen het nieuws
vanochtend op het krantenpapier
haalden bed & breakfasthouders de bedden af
hun kasten vol vers brood die ze nu
aan de half bevroren eenden mogen voeren
net als de berenburg die eigenlijk als troost gratis
verdeeld zou moeten worden over de blazers van de dakkapel
de fabrikanten van gips die geen strompelaar meer
om de gebroken poten krijgt en de distribiteurs
van unoxmutsen die in dozen tevergeefs droomden
van nu eens niet met nieuwjaar de koude zoute zee in
het kon wel toen mijn vader in '63 de schaatsen onderbond
en als jonge boerenzoon eindelijk de tocht der tochten mocht rijden
zijn vader en moeder trots als pauwen thuis
achter de zwart wit televisie of de radio
maar vader was geen paping van benthem of angenent
maar een amateurschaatser die laten prachtige slagen kon maken met mijn moeder
tussen de weilanden van noord-oost friesland door
of op de kleine ijsbaan in het dal van het terpdorp oostrum
beide met een handschoen om de schaatsbeschermer tussen haar in
over die ene lange bocht
niet vertrouwd was het in '63
vader werd in franeker van het ijs gehaald
zodat hij het teleurgesteld overleven zou
en er nu nog is
bij sneeuw ijs en dooiweer
© Tsead Bruinja
